با شاهد ۲۸۵ (AH-85) آشنا شویم

بالگرد شاهد ۲۸۵ از تازهترین ساخته های «مرکز تحقیقات صنایع هوایی شاهد سپاه اصفهان» میباشد که گاه آنرا به نادرستی از ساخته های هسا مینامند.شاهد ۲۸۵ بالگردی چابک٫ چالاک و تکنفره «تهاجمی» میباشد که برای گمارشهای کوتاهبرد شناسایی٫ دیدهبانی و درگیریهای سبک کارایی دارد.

۲ گونه از این بالگرد ساخته شده است. گونهٔ نخست دارای ۲ راکت انداز ۷۰ میلیمتری٫ هرکدام با هفت تیر و همچنین یک دستگاه تیربار سنگین میباشد.گونهٔ دریایی ش۲۸۵ توانایی پرتاب ۲ تیر موشک کوثر را دارد.شاهد ۲۸۵ هرچند همانندیهایی با بالگرد Ah-1J کبرا دارد٫ ولی هیچگاه در ردهٔ کبرا قلمداد نمیشود و برای گمارشهای دیگری (به ویژه در جنگهای نامتقارن)فراهم آمده است.پیشینیان شاهد ۲۸۵:

هرچند در رسانه ها گفته شد که این پرنده در کمتر از ۱۲ ماه طراحی و ساخته شد٫ ولی با نگاهی موشکافانه تر به آن در مییابیم که آغاز ِکار به سالها پیش بازمیگردد.

همانگونه که در بالا گفته شد٫ نمای آن بیننده را بیاد کبرا می اندازد ٫ ولی این پرنده همانندی بسیاری با دستآوردهای ِ ۲ پژوهش ِ دیگر ِ هوانوردی کشور دارد. یکی بالگرد شاهد ۲۷۸ است و دیگری ظفر ۳۰۰.

همانندیها با شاهد ۲۷۸:

شاهد ۲۷۸خود نمونه ای از B206 جترنجر میتواند باشد. شاهد ۲۷۸ کمی کوچکتر و سبکتر از شباویز ۲۰۶۱ میباشد که خود دستآورد «مهندسی معکوس»و یا بازسازی B206 جترنجر برای هوانوردی کشور است.



همانندی های شاهد ۲۸۵ با شاهد ۲۷۸ در دو نکتهٔ چشمگیر و چند نکتهٔ باریکتر در جایجای بالگرد دیده میشود.

نخست پیشران ش۲۸۵ میباشد که با شوایی بالایی همان رولزرویس ۲۵۰ میباشد که در ش۲۷۸ بکار برده شده. این را میتوان با نگاهی به لوله های دودکش (=اگزور) و همچنین قرارگاه پیشران دریافت.دیگر٫ سامانهٔ دم ِ ش۲۸۵ میباشد که همانندی ِ فراوانی با دم ِ T-tail ش۲۷۸ دارد.

همچنین میتوان به کلهٔ ملخ ٫ نمای دماغهٔ ش۲۸۵ و همچنین بازوهای بارگیری جنگ افزار اشاره داشت.


همانندیها با ظفر-۳۰۰:

دستآورد «طرح سیدالشهدا» (یا پروژهٔ یا حسین) بالگرد پژوهشی ظفر-۳۰۰ بود که هم اکنون علاقه مندان میتوانند از آن در نمایشگاه هوایی تهران بازدید کنند.با نگاهی کوتاه درمیابیم که همانندیهای ش۲۸۵ با ظ۳۰۰ بسیار زیاد است.
هرچند ظ۳۰۰ دارای اتاقکی ۲ نفره٫ همانند آنچه در کبرا هست٫ بود ولی ش۲۸۵ تکنفره است. همچنین جنگ افزار آن بسیار ساده و شاید بتوان گفت تنها برای نمایش بود ولی جنگ افزار ش۲۸۵ کارایی بسیار بالاتری دارد.


بدنه و تواناییهای شاهد ۲۸۵:

بدنه:
بیشترین دگردیسی ِ ش۲۸۵ را در بدنهٔ آن میابیم. پهنای بدنه نزدیک به دو سوم کوچکتر از B206 و اتاقک ۲ نفرهٔ آن شده و تکنفره شده است. این پهنای کم و بدنهٔ باریک به سختتر دیده شدن بالگرد برای دشمن کمک میکند.

همچنین در ش۲۸۵ ٫ نشیمنگاه خلبان بیشتر به درون بالگرد برده شده و خلبان از دماغهٔ بالگرد دورتر قرار میگیرد. شاید اینگونه جایگاه خلبان ایمن تر شده باشد و همچنین آسمانه کوچکتر شده٫ ولی بیگمان دید ِ خلبان نیز از بالا و پایین ِ بالگرد کمتر شده است.و در پایان٫ بدنه بیشتر دارای زاویه های شکننده است تا خط های "منحنی"٫ اینرا میتوان در دماغه آشکارا یافت. به این ویژگی نیز شاید بتوان در راستای افزودن پنهان-نمایی یا «استلث» به بالگرد نگاه کرد.

ملخ:
آشکار نیست که آیا ملخها از «مواد ترکیبی» ساخته شده اند یا نه٫ ولی میدانیم که هوانوردی ِ ما این توانایی را دارد.
ملخهای ساخته شده از «مواد ترکیبی» ماندگاری بیشتری دارند و همچنین صدای کمتری هم پدید می آورند که باز پنهان-نمایی بالگرد را بالاتر میبرد.

تنها کاستی سامانهٔ ملخ که شاید در نمونه های پیشرفته تر ش۲۸۵ بتوان آنرا چاره کرد٫ نیمه-سخت بودن کله ملخ میباشد که انجام پرواز در «جی منفی»را برای این بالگرد دشوار و یا نشدنی میسازد.

هرچند گفتنیست که ازجاییکه ش۲۸۵ بالگردی ارزان٫ کوچک٫ چالاک و سبک است و قرارنیست بالگردی پیچیده و گران باشد٫ همهٔ تلاشها بر ساده سازی این پرنده بوده است.

حسگرها و ابزار پرواز:

گونهٔ دریایی ش۲۸۵ ٫ راداری ناشناخته دارد. ازجاییکه موشک کوثر از گونهٔ «شلیک کن و فراموش کن» هست و رادار ِ خودش را دارد٫ به رادار ِ بالگرد پس از شلیک شدن نیاز ندارد. این پرنده دارای ابزار پروازی پیشرفته با به گفته ای دیگر «full glass cockpit» میباشد. ابزار پروازی و رادار گونهٔ دیگرِ ش۲۸۵ ٫ همانند ش۲۷۸ میباشد٫ جز اینکه «اهرمک پرواز» و «سامانه نمایشگر سربالا» هردو با پردازشگر سامانهٔ جنگ افزار پیوند داده شده اند.همچنین در جایگاه نشانگرها٫ چند نشانگر پیشرفته دیده میشود که شاید با رادار حسیب بالگرد (اگر اینگونه باشد) و همچنین سامانه GPS در پیوند باشد.

جنگ افزار:

نمونهٔ دریایی ش۲۸۵ دارای ۲ تیر موشک کوثر (که همانندیهایی با C-701R و TL-10A دارد) هست که برد هرکدام ۲۰ تا ۲۵ کیلومتر (بسته به چگونگیهای شلیک) میباشد. این پرنده دارای تیربار نیست.

نمونهٔ زمینی ش۲۸۵ دارای یک تیربار سنگین ۱۲.۷ میلیمتری و جایگاه برای جنگ افزار سنگینتر میباشد. در نمونه ای که میبینید٫ ۲ دستگاه راکت انداز ۷۰ میلیمتری (هرکدام با هفت تیر) بارگزاری شده است.بگمان نویسنده٫ بارگزاری دیگر جنگ افزار نیمه سنگین مانند موشکهای ضد تانک توفان٫ بر روی بالگرد ش۲۸۵ انجامپذیر است.

سخن پایانی
این پرندهٔ چالاک جایگزینی برای ناوگان کبرا در هوانیروز و یا سپاه نیست٫ بلکه برا مرزبانی٫ درگیری با قاچاقچیان و جنگهای نامتقارن گزینه ای بسیار شایسته برای نیروهای مسلح میباشد.

توانایی نشست و برخاست زود و از هرجا٫ انجام گمارشهای کوهستانی٫ جنگلی و دریایی ٫ توانایی درگیری در خشکی یا دریا٫ و ارزان بودن این پرنده٫ بالگرد شاهد ۲۸۵ را بنام دستاوردی توانمند از فن آوری هوانوردی ایرانیان میشناساند.

واژه نامه:

گمارش = ماموریت
همانندی = شباهت
نما = شکل
دستآورد = نتیجه
پیشران = موتور
شوایی = احتمال
کلهٔ ملخ = Rotor head
بازوهای بارگیری = Pylons
آسمانه = Canopy
پنهان-نمایی = خفاکاری = Stealth
مواد ترکیبی = Composite material
نیمه-سخت = Semi-rigid
جی منفی = Negative G forces
شلیک کن و فراموش کن = Fire & Forget
اهرمک پرواز = Joystick
سامانه نمایشگر سربالا = Head up display