مقدمه
تعدادی زیادی از افراد هستند كه پس از دیدن عكس های رژه یا نمایشگاه های نیروی هوایی با موشكی به نام " زوبین " برخورد كرده اند و این سوال برایشان پیش آمده كه این موشك چه نوع موشكی است ؟* چه توانایی هایی دارد ؟ ساخت چه كشوری است ؟* و ... در این نوشتار به این سوال ها تا جایی كه اطلاعات اندك منتشره اجازه بدهد ،* پاسخ خواهیم داد.

موشك ماوریک چون این موشك در واقع نمونه وطنی ماوریك محسوب می شود ،* نیاز است ابتدا در مورد این موشك توضیحاتی ارائه شود.موشك ماوریك یك موشك تاكتیكی هدایت تلویزیونی ساخت كشور ایالات متحده می باشد كه به صورت اختصاصی برای استفاده در ماموریت های پشیبانی هوایی نزدیك ،* ضد شناورهای كوچك ،* ضد محل تجمع ،* مخازن سوخت و ... طراحی و ساخته شده است.این موشك به وسیله سوئیچ های هدفگیری نصب شده در كابین خلبان یا كمك خلبان (یا هر دو)* بر روی هدف قفل كرده و شلیك می شود.به همین دلیل ،* ماوریك یكی از بهترین گزینه ها برای ماموریت ضد تجهیزات زرهی و به ویژه تانك ها می باشد.این موشك دارای بردی بین 20 تا 22 كیلومتر بوده و برد موثر آن نیز چیزی بین 8 تا 10 كیلومتر می باشد.این موشك دارای وزنی معادل 210 كیلوگرم و سرجنگی 50 كیلوگرمی است.چهار بالك پایدار كننده دلتا شكل از نقطه قرار گیری سرجنگی تا انتهای موشك كشیده شده و پس از آن نیز چهار بالچه كوچك كه وظیفه هدایت موشك را بر عهده دارند در انتها قرار گرفته است.سرجنگی مخروطی شكل این موشك در وسط بدنه نصب شده و به وسیله دو فیوز یكی ضربه ای كه در نك موشك قرار گرفته و دیگری فیوز تاخیری منفجر می شود.نیروی پیشرانه این موشك به وسیله یك راكت سوخت جامد تامین می شود.این موشك دارای مدل های مختلفی مانند بی ،* دی ،* سی و ... می باشد ولی چون نیروی هوایی كشورمان تنها از نمونه A این موشك بهره می برد ، تنها به معرفی همین نمونه بسنده كردیم.حال به سراغ بررسی تاریخچه و عملكرد این موشك در ایران می رویم.

ورود به نیروی هوایی:نیروی هوایی ایران در سال 1348 اولین دسته جنگنده های F-4D فانتوم را تحویل گرفت.مدتی بعد ایران سفارش دسته های بزرگی از جنگنده های F-4E كه پیشرفته تر نمونه D بودند را به شركت مكدانل داگلاس ارائه كرد.پس از خرید تعداد زیادی از این جنگنده ها ،* كار بروزرسانی آن ها شروع و تعدادی از آنان به كابین های جدید مجهز شدند.تعدادی نیز با نصب سوئیچ های هدف گیری و شلیك موشك ماوریك ،* توانایی شلیك این موشك را پیدا كردند.همزمان با این ارتقاها تعداد بسیار زیادی از این موشك كارآمد كه همگی از نوع A بودند به كارخانه سازنده داده شد.البته لازم به ذكر است كه ایران همراه با نمونه های رزمی این موشك (AGM-65A) تعدادی موشك آموزشی (ATM-65A) نیز تحویل گرفت.همزمان با تحویل این موشك ها كار آموزش خلبانان نیز شروع شد و ادامه یافت.

جنگ ایران و عراق: با وقوع انقلاب ،* نیروی هوایی ایران آمادگی سابق خود را كه زبان زد بود ،* به شدت از دست داد و تعداد زیادی از خلبانان ماهر آن به دلایل مختلفی تسویه شدند.با وقوع جنگ هنوز تعداد زیادی از خلبانان F-4E نیروی هوایی آموزش های این موشك را نگذرانده بودند و ناچار به فراگیری آن ها در شرایط واقعی نبرد بودند.همزمان با هجوم عراق در ظهر روز 31 شهریور 1359 ،* نیروی هوایی تدارك حملات و راهبردهای مختلفی را دید.دسته های بزرگ و كوچك فانتوم های ایرانی مسلح به موشك های ماوریك كه حالا به " فانتوم ماوریكی*"* معروف شده بودند ،* یكی پس از دیگری بر سر یگان های زرهی عراق ظاهر شده و با قدرت سرجنگی و دقت بی نظیر ماوریك به شكار و قلع و قمع این مزدوران كثیف می پرداختند.هنوز مدت زیادی از شروع جنگ نگذشته بود و شكار تانك های بعثی به وسیله فانتوم های ماوریكی ادامه داشت كه نگاه ها به خلیج فارس دوخته شد و این بار نیز خلبانان ایرانی و موشك های ماوریك توانستند بیش از 20 فروند شناور نیروی دریایی عراق را نابود و این نیرو را حیث هستی ساقط كنند.با وجود این كه در آن زمان هیچ تانكی تاب مقاومت در برابر این موشك را نداشت ولی سرجنگی 50 كیلوگرمی این موشك ، اندكی برای شناورهای دریایی ناكافی به نظر می رسید.به همین دلیل اغلب خلبانان ایرانی مجبور به شلیك پشت سر هم چندین تیر از این موشك به سوی نقاط حساس یك شناور بودند.طی پروژه ای نیز سیستم های هدفگیری و دیگر متعلقات این موشك بر روی بالگردهای AH-1J كبرای هوانیروز ارتش ایران نصب و تعدادی از آن ها مورد استفاده قرار گرفت و طی خبرهای واصله ،* در صورت نیاز كبراهای ایرانی توانایی استفاده از ماوریك را خواهند داشت.همچنین اطلاعاتی نیز مبنی بر نصب همین سیستم ها بر روی جنگنده F-5E/F در طول جنگ وجود دارد كه البته تایید شده نیست.

پس از جنگ و وضعیت كنونی:
هیچ گونه آمار مستدلی از میزان خرید و تعداد شلیك شده از این موشك در طول جنگ یا بعد از آن وجود ندارد و چیزی كه از شواهد و قرائن بر می آید این است كه گویا تعداد موشك های خریداری شده از سوی رژیم سابق بسیار بالا بوده كه تاكنون هم نیروی هوایی از آن در تیراژ بالا در رزمایش و تمرین های سالانه خود بهره می برد.به هر حال این موشك هنوز هم یكی از سلاح های اصلی و سازمانی جنگنده های F-4E نیروی هوایی ایران می باشد.
مهمان گرامی شما نمیتوانید عکس ها و تصاویر را مشاهده کنید. برای ثبت نام و دیدن تصاویر اینجا کلیک نمائید .

[font]جنگنده F-4E پایگاه ششم شكاری مسلح به 4 تیر موشك AGM-65A ماوریك آماده پرواز است[/font]
موشك زوبین
زوبین (به معنای نیزه كوچك) یك موشك هوا به زمین هدایت الكترو-اپتیكی تلویزیونی ساخت جهاد خودكفایی نیروی هوایی ارتش ایران می باشد كه با الگوبردازی از موشك موفق AGM-65 طراحی و ساخته شده است.متخصصان این سازمان توانسته اند با مهندسی معكوس و ساخت دوربین (در نوك موشك)* و سیستم های هدفگیری موشك ماوریك از آن برای توسعه پروژه های مختلفی مانند موشك زوبین و بمب قدر و قاصد استفاده كنند.با وجود اطلاعات كم منتشره ،* كاملا مشخص است كه هدف از ساخت این موشك پر كردن خلاء موشك ماوریك بعد از بازنشستگی آن می باشد و الگوبرداری و مهندسی معكوس این موشك كاملا در زوبین قابل مشاهده است.دلیل این احساس نیاز نیز آن است كه موشك های ماوریك نیروی هوایی ایران دارای عمری بالغ بر 40 سال می باشند و مهمات هوایی هر چقدر هم كه در شرایط مناسبی نگهداری شوند پس از مدتی فرسوده و غیر قابل استفاده می شوند.علاوه بر آن و همانطور كه پیشتر گفته شد ،* تعداد زیادی از موشك های تحویلی به كشورمان در طول جنگ یا بعد از آن مصرف شده و احتمالا یكی از دلایل توسعه "* زوبین "* نیز همین كم شدن تعداد ماوریك ها در انبارهای نهاجا باشد.شاید با اولین نگاه نتوان وجوه تمایز این دو موشك را از هم تشخیص داد ولی با دقتی بهتر می توان تفاوت هایی را در بدنه دو موشك دید.بالك های پایدار كننده این دو موشك كاملا متفاوت بوده و بالك های زوبین كوچكتر بوده و از طراحی متفاوتی استفاده می كنند.همین تفاوت در در بالچه های سطوح هدایت موشك نیز دیده می شود.همچنین قطر بدنه زوبین آشكارا از ماوریك كمتر بوده و احتمالاً دارای طول بیشتری نیز می باشد.
مهمان گرامی شما نمیتوانید عکس ها و تصاویر را مشاهده کنید. برای ثبت نام و دیدن تصاویر اینجا کلیک نمائید .

[font]موشك زوبین در رژه روز نیروهای مسلح ایران[/font]

انتظار می رود سیستم هدایتی این موشك به دلیل همخوانی با جنگنده های F-4E نیروی هوایی و همینطور آشنایی خلبانان و همافران (متخصصان فنی نیروی هوایی)* با آن ،* همانند پایه خود یعنی موشك ماوریك باشد.به دلیل تغییر در قطر بدنه احتمال كاهش یا تغییر نوع سرجنگی نیز دور ذهن نیست.در تصویری كه ادعا می شود مربوط به شلیك آزمایشی این موشك از یك فروند جنگنده F-4E نیروی هوایی ایران می باشد مشخص است كه به احتمال بسیار زیاد موشك همانند ماوریك از روی ریل نصب شده در زیر بال هواپیما شلیك شده و از یك موتور سوخت جامد بهره می برد.با توجه به آن كه به نظر می رسد وزن زوبین نسبت به موشك ماوریك كاهش یافته است حتی می شود بر روی نصب این موشك بر روی بالگردهای بومی آینده و حتی بالگردهای موجود مانند میل Mi-171 نیز كار كرد و به نتایج درخشانی رسید.به دلیل اطلاعات كم منتشره از سوی مسئولین ،* فعلا تنها در همین حد می توان "* زوبین "* را شناخت.
مهمان گرامی شما نمیتوانید عکس ها و تصاویر را مشاهده کنید. برای ثبت نام و دیدن تصاویر اینجا کلیک نمائید .

[font]تصویری كه ادعا می شود مربوط به شلیك موشك زوبین از یك F-4E ایرانی می باشد[/font]
سخن آخر
موشك های ماوریك پیر و در حال فرسودگی هستند.همینطور هواپیماهای حامل آن ها.لازم است موشكی جایگزین ماوریك و هواپیمایی جایگزین پرتابگرهای امروزی این موشك شود.با توجه به تجربه پروژه نصب این موشك بر روی بالگرد كبرا و تجاربی كه در دیگر پروژه ها كسب شده است ،* می توان با نصب سیستم های هدف گیری و ریل های مربوطه این موشك بر روی هواپیماهای جوانتر نیروی هوایی همچون سوخو Su-24 یا حتی Su-25 و دیگر جنگنده ها ،* یك موشك هوا به زمین هدایت شونده نیرومند و ارزان قیمت - نسبت به نمونه های مشابه خارجی* - داشت و كمتر به بیگانگان وابسته بود.